Co z tym glutenem?

Od pewnego czasu można zauważyć istny szał na unikanie glutenu. Z osobistych doświadczeń wiem, że co człowiek, to opinia. Niektórzy unikają go jak ognia i prowadzą swoistą krucjatę i oświecanie społeczeństwa o zgubnych skutkach jego spożywania, inni zdecydowanie go ograniczają, a jeszcze inni mają go w nosie i codziennie cieszą się pszenną bułeczką, makaronami czy inną pizzą. Co więcej ani dietetycy, ani badacze glutenowego problemu nie są ze sobą zgodni. Jeść ten gluten czy go nie jeść? Podejść jest wiele, zdań również, ale jak jest naprawdę? Czym jest ten tajemniczy gluten? Zapraszam do lektury małego zbioru faktów oczywiście z lekko subiektywnym zabarwieniem.

Czym jest gluten?

Gluten to najprościej rzecz ujmując, mieszanka białek roślinnych: gluteiny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż. Czysty gluten przypomina gumę do żucia, dzięki czemu zapewnia elastyczność i strukturę ciastu. Podczas wyrabiania ciasta gluten jest odpowiedzialny za powstawanie pęcherzyków powietrza podczas jego wyrastania, a także powoduje, że ciasto ma ciągnącą konsystencję.

Celiakia – nietolerancja glutenu

Niezaprzeczalną prawdą jest, że gluten może być niebezpieczny dla zdrowia. Celiakia, czyli inaczej choroba trzewna lub glutenozależna, została po raz pierwszy opisana w 1888 roku przez Samuela Gee. Opisał ją, jako przewlekłą niestrawność występującą u dzieci między 1. a 5. rokiem życia. Dziś wiadome jest, że celiakia nie dotyka wyłącznie dzieci, ale może być stwierdzona także u osób dorosłych, a nawet w podeszłym wieku. Co więcej nie jest to tylko choroba jelit, ale a całego ustroju, wywołaną przez uwarunkowaną genetycznie nieprawidłową odpowiedź immunologiczną organizmu na spożywany gluten. Skutkiem spożywania glutenu u chorych na celiakię może być upośledzenie przewodu pokarmowego prowadzące do zaniku kosmków jelitowych odpowiedzialnych za wchłanianie strawionych resztek pokarmowych i wnikanie ich do układu krążenia. Skutkiem tego, z kolei, jest utrudnione wchłanianie białek, tłuszczów, witamin, cukrów i soli mineralnych do krwioobiegu chorego. Niestety celiakia jest chorobą nieuleczalną, a jej niewykrycie prowadzi do wielu poważnych powikłań. Wśród nich najpoważniejszym zagrożeniem jest rozwój nowotworów złośliwych powiązanych z układem pokarmowym, ale pierwotny guz może się pojawić poza także poza przewodem pokarmowym, n. w tarczycy, wątrobie czy w węzłach chłonnych. Możliwy jest także rozwój owrzodzenia jelita cienkiego, osteoporoza, niepłodność, poronienia czy wczesna menopauza. Ogólnie szacuje się, że około 1% populacji cierpi na celiakię, przy czym bardzo wiele osób nie zdaje sobie z tego sprawy. W artykule dr n. med. Doroty Ksiądzyny (Żyjmy dłużej) możemy się dowiedzieć, że celiakia ma kilka odmian i daje różne objawy. Ważne jest, że celiakia może rozwijać się długo, bądź zupełnie przeciwnie – może zaatakować nagle. Do częstych przyczyn, które mogą wywołać celiakię zalicza się przede wszystkim: ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, zabieg operacyjny, który dotyczył przewodu pokarmowego, ale także biegunkę związaną z niską higieną, a nawet ciążę!

Do częstych objawów nietolerancji glutenu można zaliczyć przewlekłą biegunkę, zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia, wymioty, zmniejszenie masy ciała, zaburzenia czynności wątroby. Często spotyka się także objawy, które pozornie nie są wiązane z chorobami układu pokarmowego. Można do nich zaliczyć: objawy skórne, problemy z układem moczowo-płciowym oraz nerwowym, bladość czy zmęczenie, ale także niski wzrost czy nawet krwawienia z nosa. Wyraźnie widać, że objawów może być wiele, a co więcej mogą się one zmieniać w zależności od wieku chorego. Jeżeli ktoś ma podobne objawy, nie powinien od razu zrzucać wszystkiego na gluten i przechodzić na dietę bez jego udziału, ale niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, bo mogą nam grozić poważne kłopoty zdrowotne i w cale nie musi to oznaczać, że chorujemy na celiakię!

Moda na produkty gluten free?

jakie produkty zawierają glutenTen podrozdział należy rozpocząć od powtórzenia statystyk – według prowadzonych badań, jedynie około 1% populacji cierpi na nietolerancję glutenu. Nieco odrębną grupę tworzą ludzie, którzy mimo negatywnych wyników na celiakię nie tolerują glutenu. Ich przypadłość nazywana jest NNG, co oznacza nieceliakalną nietolerancję glutenu. Również tym osobom zaleca się rezygnację z produktów zawierających gluten. Natomiast pozostałe osoby nie powinny z niego rezygnować. Trzeba podkreślić, że wg badań De Palma i współpracowników wykazano, że u osób zdrowych wpływa on pozytywnie na mikroflorę w jelitach, a jego odstawienie nawet na niedługi okres powoduje rozwój patologicznej mikroflory. Ponad to wykazano, że gluten wpływa na obniżenie trójglicerydów i obniża poziom utlenionego LDL. Co więcej, hydrolizaty (bardzo krótkie łańcuchy aminokwasów) mogą obniżać ciśnienie krwi, czy też wpływać korzystnie na układ immunologiczny. Z drugiej strony słychać jednak głosy, że spożywanie glutenu zatruwa organizm, powoduje osłabienie, zwiększanie masy ciała i wiele innych dolegliwości.

Osobiście zajmuję stanowisko, że osoby zdrowe powinny dbać o swoją zdrową, zbilansowaną dietę, która wiąże się ze spożywaniem różnorodnych produktów, tych zawierających gluten włącznie. Należy pamiętać, że zboża poza glutenem, zawierają także inny składnik, który jest niezbędny w prawidłowym żywieniu – jest nim błonnik. Bez niego zdrowa, zbilansowana dieta nie istnieje. Co więcej (tutaj dochodzi do głosu moje osobiste doświadczenie), kupowanie produktów „gluten free”, poza tym, że są niesamowicie drogie, są też… niesmaczne i bardzo często, zubożone we wszystkie mikro i makroelementy, bez których nasz organizm funkcjonować nie może. Popieram więc stanowisko: jestem chory – nie jem, nie jestem chory – jem, nie wiem – idę do lekarza. W ten sposób dbamy o swoje zdrowie w najlepszy sposób – świadomie i odpowiedzialnie. Nie starajmy się także wmawiać innym jak mają żyć i co jeść, bo to nie jest ani użyteczne, ani pomocne.

Mam nietolerancję glutenu – czego nie mogę jeść?

Abstrahując od moich własnych doświadczeń, należy pamiętać, że 1% populacji, to w dalszym ciągu spora grupa populacji i należą im się konkretne informacje o tym, co mogą, a czego definitywnie nie powinni spożywać.

Dla osób z nietolerancją glutenu gorąco polecam stronę Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej (www.celiakia.pl). Można tam zdobyć wszelkie istotne informacje o tym, jak radzić sobie w życiu bez glutenu, który obecny jest w wielu popularnych produktach. Poniżej wypisane zostały najpopularniejsze grupy produktów, które nie zawierają glutenu oraz te, które go zawierać mogą. Szczegółową rozpiskę znajdziecie na stronie Stowarzyszenia, ale bardzo ważne jest abyście pamiętali, że podane informacje są tylko orientacyjne i zawsze i bezwzględnie należy zapoznać się z opisem i składem produktu podanym na etykiecie. Produkty bezglutenowe powinny być zawierać na etykiecie znak „przekreślonego kłosa”, ale najdokładniejsze wytyczne znajdziecie w Rozporządzeniu Komisji WE 41/2009 dotyczącym składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glutenu.

znak informujący o braku glutenu w produkcie

Licencja

Produkty zbożowe niezawierające glutenu

Ryż biały i brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych (np. kasza jaglana z prosa, gryczana), płatki ryżowe, skrobia kukurydziana, ryżowa i z tapioki, kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, owies bezglutenowy (z zastrzeżeniami), bułka tarta bezglutenowa.

Produkty zbożowe mogące zawierać gluten

Płatki śniadaniowe kukurydziane, mąka kukurydziana, ryżowa, gryczana.

Mięso, ryby i jaja niezawierające glutenu

Świeże nieprzetworzone mięso, ryby, jaja.

Mięso, ryby i jaja mogące zawierać gluten

Wędliny, konserwy rybne i mięsne, wędliny podrobowe (kaszanka, pasztetowa, pasztet), wyroby garmażeryjne mięsne (parówki, kotlety mielone, pulpety, hamburgery).

Mleko i produkty mleczne niezawierające glutenu

Mleko świeże, mleko w kartonie, mleko zagęszczane, mleko w proszku, kefir, maślanka, jogurt naturalny, nieprzetworzony ser biały, żółty.

Mleko i produkty mleczne mogące zawierać gluten

Jogurty owocowe, maślanki smakowe, napoje czekoladowe, produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu, serki topione, śmietana (zagęstnik), tanie sery żółte (tzw. wyroby seropodobne); gotowe sery białe do serników, sery pleśniowe.

Tłuszcze niezawierające glutenu

Masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek.

Tłuszcze mogące zawierać gluten

Majonezy, gotowe sosy.

Warzywa i przetwory z warzyw niezawierające glutenu

Wszystkie warzywa: strączkowe (groch, fasola, soczewica), ziemniaki, skrobia ziemniaczana.

Warzywa i przetwory z warzyw mogące zawierać gluten

Sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie, przeciery pomidorowe, niektóre fasole w puszkach, placki ziemniaczane, produkty wegetariańskie typu kotlety sojowe, pasztety sojowe, majonezy sojowe.

Cukier, słodycze, desery niezawierające glutenu

Cukier, dżem, miód, landrynki, ciasta i ciastka upieczone z dozwolonych produktów, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, ciasta i ciastka oznakowane znakiem „przekreślonego kłosa”.

Cukier, słodycze, desery mogące zawierać gluten

Guma do żucia, żelki, nadziewane cukierki, batony, gotowe budynie, lody, czekolada i czekoladki, chipsy.

PONIŻEJ ZAŁĄCZAM WYPOWIEDŹ PANA JERZEGO ZIĘBY Z AUDYCJI W RADIO KATOWICE

DIETA BEZGLUTENOWA

Wegetarianizm – zdrowo czy nie?

Dieta wegetariańska - szczegóły i jadłospis Coraz więcej ludzi decyduje się na dietę wegetariańską. Pobudki, które nimi kierują są z reguły bardzo różne. Są to zarówno przekonania światopoglądowe, zdrowotne, mają podłoże religijne lub etyczne, a czasem kieruje nimi...

Dieta Śródziemnomorska

Pyszna Dieta Śródziemnomorska Dieta śródziemnomorska uchodzi za jedną z najzdrowszych na świecie. Nazwa nie jest przypadkowa – od wieków dieta ta jest podstawą żywienia głównie Greków, Hiszpanów i Włochów. Jeżeli ktoś poszukuje planu bazującego na podstawach zdrowego...

Dieta South Beach

Kim jest twórca Diety South Beach Arthur Agatston? Arthur Agatston urodził się w Stanach Zjednoczonych w 1947 roku. Jest to światowej sławy kardiolog zajmujący się profilaktyką chorób serca, który obejmuje stanowisko Adiunkta na Uniwersytecie w Miami Miller School of...

1 komentarz

  1. Amy Miller

    Zle sie czujesz? Nie mozesz spac, wciaz boli cie brzuch i glowa? To dlatego, ze jesz pieczywo, makarony i ciastka, przekonuja zwolennicy diety bezglutenowej i namawiaja do zmiany menu. Ich zdaniem wystarczy odstawic produkty zawierajace ten skladnik, by nabrac energii, poczuc sie zdrowym, a przede wszystkim nie miec dolegliwosci zoladkowych. Tak tez do niedawna sadzili naukowcy. Dzis okazuje sie jednak, ze byli w bledzie. Gluten nie zaburza pracy ukladu pokarmowego. A wyeliminowanie z codziennego menu produktow z pszenicy, jeczmienia i zyta wcale nie sluzy zdrowiu. Przynosi wiecej szkody niz pozytku.

    Odpowiedz

Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *